Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Topçular Katibi Abdülkadir Efendi Kimdir

Topçular Katibi Abdülkadir Efendi Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLKADİR EFENDİ, TOPÇULAR KÂTİBİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

(ö. 1054/1644 [?]) Osmanlı tarihçisi. Hayatı hakkında, eserinde kendisiyle ilgili olarak yazdıkları dışında fazla bilgi yoktur. Kâtip Çelebi Fezleke’sinde adı­nı Abdülkadir olarak zikretmiş ve bu adla tanınmış olmakla beraber, kendi­si Târih’inde dolaylı olarak Kadri adını kullanmakta, arşiv vesikalarında da adı Kadri olarak geçmektedir [213] Tarih’inden anlaşıldığına gö­re, 1595’te topçular kâtibi, ertesi yıl topçu bölükbaşısı oldu. Eğri’nin fethi, Kanije müdafaası ve İstolni-Belgrad’ın geri alınışında bulundu. 1607’de sol ulûfeciler [214] kâtibi, daha sonra arpa kâtibi [215] oldu. 1621’de Hotin Muharebesi’ne katıldı; dönüşte cephanenin İsakça İskelesi’ne naklinde görev aldı. 1627’de Veziriazam Halil Paşa’nın emriyle nüzul emini ta­yin edildi; aynı yıl top arabalarının ta­miri ile görevlendirildi. Yine eserinden öğrenildiğine göre, 1593-1630 yılları arasında yapılan Avusturya, Eflak, Ma­car, Eğri, Estergon, Celâli, Şark, Leh ve Bağdat seferlerine katıldı. Muhtemelen 1644’te İstanbul’da öldü.

Abdülkadir Efendi, daha çok. Cemâzi-yelevvel 1000-Muharrem 1054 [216] tarihleri arasında ce­reyan eden olayları ihtiva eden Târih’ı ile tanınmıştır. Esere müellifin verdiği özel bir isim yoktur. Ancak eser sonraki müelliflerce Târîh-i Âl-i Osman, Vekâyi-i Târihiyye ve Tevârîh-i Âl-i Os­man adlarıyla anılmıştır. Sade bir dille yazılan eser, belli bazı yanlışlara, gerek­siz ayrıntı ve tekrarlara rağmen, özel­likle müellifinin bizzat bulunduğu se­ferlerle ilgili bilgiler açısından önem ta­şımaktadır. Ayrıca devlet teşkilâtı, top­lar ve topçuluğa dair bilgiler, ordunun cephane durumu, devlet idaresinde gö­rev alanların en küçük rütbeliye kadar ismen belirtilmesi, devrin diğer tarih­lerinden farklı özellikler olarak dikkati çekmektedir. Yer yer bazı yerleşim böl­geleriyle buralarda çıkan madenleri tanıtması, deprem ve yangınlarla birlikte İstanbul’un iktisadî ve sosyal durumu hakkında bilgiler vermesi bakımından da önemlidir.

Abdülkadir Efendi eserini, muhteme­len IV. Murad devrinin sonlarına doğru, padişaha takdim etmek niyetiyle yaz­maya başlamış ve bu işi vefatına kadar sürdürmüştür. Kâtip Çelebi ve onun va­sıtasıyla Naîmâ’nın da faydalandığı ese­rin, biri Süleymaniye [217], diğeri Viyana Millî Kütüphanesi’nde [218] olmak üzere iki nüshası vardır. Müellifin el yazısıyla olduğu tahmin edilen Esad Efendi nüshasının başından 25-30 varak eksiktir. [219]

Bibliyografya

1- BA, MAD, nr. 2307, 2514.
2- Kâtip Çelebi. Fez­leke, İstanbul 1286.
3- Naîmâ. Târih, İs­tanbul 1280.
4- G. Flügel. Die arabischen persischen und türkischen Hand-schrifien, Wien 1865.
5- Babinger (Üçok).
6- Bekir Kütühoğlu. Kâtip Çelebi Fezte-ke’sinin Kaynaklan, İstanbul 1974.
7- M. Köhbach. “Der Osmanische Historiker Topçular Kâtibi ‘Abdül-Qâdir Efendi, Leben und Werk”, Osmanlı Araştır­maları, II, İstanbul 1981. [220] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülkadir el-Cezair Kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top