Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdullah Bin Amir Kimdir

Abdullah Bin Amir Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDULLAH b. AMİR Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Ebû Abdhrahmân Abdullah b. Âmir b. Küreyz b. Rebîa (ö. 59/679) Halife Osman ve Muâviye devrinde Basra valiliği yapan tabiî.
Babası Âmir, Hz. Peygamber’in halası Beyzâ’nın oğludur. 4 (626) yılında doğ­du. Umretü’1-kazâ veya Mekke fethi esnasında henüz üç yaşlarında iken Hz. Peygamber’e getirilmiş. Peygamber onu okşamış, “O bizim oğlumuzdur. içinizde bize en çok benzeyen odur” demiş ve “Hiçbir zaman susuz kalmasın” diye dua etmiştir.
Yirmi beş yaşında iken Halife Osman tarafından Basra valiliğine tayin edildi (29/650). Valiliği sırasında İran ve Ho­rasan’ın fethi tamamlandı ve son Sâsâ-nî Hükümdarı 111. Yezdicerd Merv’de öl­dürüldü. Onun zamanında gerçekleştiri­len bu fetihler sonunda Basra küçük bir ordugâh şehri olmaktan çıkıp körfe­zin doğusundaki bölgelerin idaresinden sorumlu bir merkez haline geldi. Ayrıca Bahreyn de buraya bağlandı. Bu bölge­lerin divanları da Basra’ya nakledildi­ğinden, Abdullah’ın idaresindeki şehir büyük bir iktisadî gelişme gösterdi.

35 (656) yılında evinde muhasara al­tına alınan Halife Osman, Basra Valisi Abdullah’dan yardım istedi. O da Mücâşi’ b. Mes’ûd kumandasında bir askerî birliği yardıma gönderdi. Rebeze’ye va­rınca halifenin şehid edildiğini öğrenen birlik geri döndü. Bunun üzerine Abdul­lah Mekke’ye gitti. Hz. Ali’nin halifeliği­ne karşı çıkmak üzere hazırlıklara baş­lamış olan ve Şam’a gitmeyi düşünen Hz. Âişe. Talha ve Zübeyr ile görüştü; Şam yerine Basra’ya gitmeleri konu­sunda onları İkna etti ve kendilerine malî destekte bulundu. Oğlu Abdurrah-man’la birlikte Cemel Vak’ası’na katıldı, savaşta oğlunu kaybetti, kendisi de ba­şından yaralandı. Savaştan sonra Şam’a gidip Muâviye’ye iltihak etti.

Şam Valisi Muâviye, Abdullah b. Âmir’i Büsr b. Ebû Ertât’la, diğer bir rivayete göre [439] Abdurrahman b. Semüre ile birlikte, kendi adına anlaşma yapmak üzere Hz. Hasan’a gönderdi (41/661). Anlaşmadan sonra halifeliğini ilân eden Muâviye, Büsr b. Ebü Ertât’ı Basra vali­liğine tayin etti. Ancak Abdullah, bu şe­hirle ilgili yarım bıraktığı bazı işleri ol­duğunu söyleyerek halifeden kendisinin Basra’ya gönderilmesini istedi. Muâviye de Büsr’ü azledip Abdullah’ı tayin etti. Abdullah bu ikinci valiliği sırasında Ho­rasan ve Sİcistan’ı yeniden fethetti. Sind bölgesine de Râşid b. Amr el-Cüdeydî kumandasında bir ordu gönderdi. Böyle­ce o, başta Basra olmak üzere Fars, Sicistan ve Horasan bölgelerinin valisi ol­du. Fakat Muâviye. Basra ve çevresinde karışıklıklar çıkaran Hâricîler’e ve yol kesenlere karşı kuvvete baş vurmaktan çekinen, suçlulara müsamahakâr dav­ranan Abdullah’ı valilikten azletti (45/665). Abdullah bundan sonra, 670’te Bi­zans topraklarına bir kış seferi düzen­lemesi dışında, hayatının geri kalan kıs­mını Mekke’de geçirdi; ölünce Arafat’ta defnedildi.

Abdullah b. Âmir, siyasî ve askerî alanlarda çok aktif rol oynamış, bilhas­sa İran ve Horasan’da gerçekleştirdiği fetihler dolayısıyla temayüz etmiştir. Onun imar hizmetleri de dikkati çek­mektedir. Halkın su ihtiyacını karşılamak üzere Basra’da iki, Übülle’de bir kanal açtırmış, Nibâc ve Karyeteyn’i ağaçlandırmış, bazı ev ve konakları sa­tın alıp yıktırdıktan sonra yol ve çarşı yaptırmıştır. Hacılar için Arafat’a bir havuz inşa ettirip kuyulardan buraya su getirtmiştir. Kaynaklar, onun şahsî meziyetlerini ve bilhassa su ile ilgili hiz­metlerindeki başarısını Hz. Peygam­berin çocukken kendisine yaptığı dua­ya bağlamaktadır. [440]

Bibliyografya

1- İbn Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1388/1968.
2- Halîfe b. Hayyât Târih (nşr. Süheyl Zekkâr). Dımagk 1967-68, bk. İndeks.
3- İbn Habîb, el-Muhabber (nşr. ise Lichtenstadter), Haydarâbâd 1361/1942.
4- Belâzürî, Fütûhul-büldân (nşr. Selâhaddin el-Müneccid), Kahire 1956-60, bk. İndeks.
5- Belâzürî, Ensâbü’l-eşrâf, I (nşr. Muhammed Hamîdullah), Kahire 1959.
6- Belâzürî, (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1979, bk. İndeks.
7- Taberî, Tanh (nşr. M. I. de Goeje). Leiden.,1879-1901. bk. “İndeks;
8- Hâkim, et-Müstedrek, III, 639.
9- İbn Abdülber, el-İsifâb (el-İşâbe içinde), Kahire 1328.
10- Sem’ânî, el-Ensâb (nşr. Abdülfettâh Muhammed el-Hulv), Dımaşk 1979-Beyrut 1401/1981.
11- İbnü’l-Esîr. Üsduiğbe, Kahire 1285-87.
12- Zehebî, A’lâmü’n-nûbela’, III, 18-21.
13- İbn Hacer, el-İşâbe (nşr. Ali Muhammed el-Bicâvî), Kahire 1390-92/1970-72.
14- E. Ruhi Fığlalı. İmâmiyye Şîası, İstanbul 1984.
15- Muhammed Câsim Hammâdî, “Vi-lâyetü ‘Abdillâh b. Âmir li’1-Başra ve ışlâhâtühü’l-iktişâdiyye fîhâ”, el-Mü’errihu’l-Arabî, XXI, Bağdad 1982.
16- H. Â. R. Gibb, “Abd Allah b. ‘Amir”, El2 (Fr), I, 44-45.
17- J. Lassner. “Abdallâh b. ‘Amer”, Eh., I, 179-180. [441] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdullah Amasi Kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Etiketler: hz osmanın basra valisi abdullah b amir

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top